Coriandrum sativum

Photo gallery

Οικογενεια

Apiaceae

Συνωνυμα

Coriandrum majus Gouan,  Coriandrum diversifolium Gilib., Coriandrum testiculatum Lour., Coriandrum globosum Salisb., Bifora loureirii Kostel., Coriandrum melphitense Ten. et Guss.,Selinum coriandrum Krause., Coriandrum sativum L.

Παραδοσιακη Αγγλικη Ονομασια

Coriander (seed), Cilantro (leaf), Chinese Parsley, Cilantro, Dizzycorn, Japanese Parsley, Dhania

Η πρώτη μαρτυρία για την χρήση του όρου στην αγγλική είναι στα τέλη του δέκατου τέταρτου αιώνα. Η λέξη coriander προέρχεται από την παλαιά γαλλική «coriandre», η οποία προέρχεται από την λατινική «coriandrum», η οποία με τη σειρά της προέρχεται από την  αρχαία ελληνική «κορίαννον». Η αρχαιότερη επιβεβαιωμένη μορφή της λέξης είναι η μυκηναϊκή ελληνική «ko-ri-ja-da-na» (γραμμένη σε Γραμμική Β, συλλαβική γραφή, διαμορφώθηκε έπειτα ως koriadnon), παρόμοια με το όνομα της κόρης του Μίνωα Αριάδνη, η οποία αργότερα εξελίχθηκε σε κορίαννον ή κορίανδρον. Εναλλακτικώς, το όνομα «κορίανδρο» προέρχεται από το «κόρις» (που σημαίνει κοριός), αναφορικά με την δυσοσμία των φύλλων ή από την σύνθλιψη ανώριμων  σπερμάτων.

Κοινα ελληνικα ονοματα

Κορίανδρον το ήμερον, Κορίαννον, Κόλιαντρο,  Κόλιαντρος

Βοτανικη περιγραφη

Λείο, μονοετές 15-50 εκ., δύσοσμο όταν είναι φρέσκο. Σέπαλα ευδιάκριτα, άνισα. Πέταλα λευκά, τα εξωτερικά μεγαλύτερα και βαθιά δίλοβα, η κορυφή κεκαμμένη. Τμήματα κατώτερων φύλλων ωοειδή- σφηνοειδή, ακανόνιστα οδοντωτά; λοβοί ανώτερων φύλλων γραμμοειδείς. Ακτίνες σκιαδίου 3-5(-10). Βράκτια 0 ή 1, μικρά βράκτια συνήθως 3, γραμμοειδή. Μερικάρπια σπερμάτων δεν διαχωρίζονται κατά την ωρίμανση. Καρποί  2-6 Χ 2-5,5 χιλ. 2n = 22.

Γεωγραφική Εξάπλωση

Καλλιεργείται ευρέως για τους αρωματικούς του καρπούς. Έχει ευρέως εγκλιματιστεί στην Ν. Ευρώπη, πιο βόρεια είναι περισσότερο σπάνια (rare) ή κατά τύχη γινόμενα (casual).[Au Az Cr Cz Ga Ge Gr He Hs Hu It Ju Lu Po Rm Rs (B, C, W, K, E) Si.] (Β. Αφρική, Δ. Ασία).

Υποειδη

Coriandrum sativum subsp. indicum, Coriandrum sativum subsp.  microcarpum, Coriandrum sativum subsp. sativum.

Μέρη του φυτού που χρησιμοποιούνται για φαρμακευτική χρήση, συγκομιδή και επεξεργασία

βλαστοί, φύλλα, ρίζες, σπέρματα.

Βοτανικές και παραδοσιακές χρήσεις:

Μαγειρική χρήση: Όλα τα μέρη του φυτού είναι βρώσιμα, αλλά τα φρέσκα φύλλα και τα αποξηραμένα σπέρματα είναι τα μέρη που παραδοσιακά χρησιμοποιούνται στο μαγείρεμα. Το κορίανδρο χρησιμοποιείται για τον αρωματισμό λικέρ και γλυκών, σε λουκάνικα και τουρσιά.  

Χρήση στη συντήρηση τροφίμων: Έρευνες έχουν δείξει ισχυρή αντιβακτηριακή δραστικότητα έναντι Gram-θετικών και Gram-αρνητικών βακτηρίων, λόγω της διαπερατότητας της μεμβράνης. Τα αποτελέσματα είναι αξιοσημείωτα και δικαιολογούν τη χρήση αυτού του φυτού, όχι μόνο ως καρύκευμα , αλλά και ως συντηρητικό τροφίμων προκειμένου να αποφευχθεί η βακτηριακή αλλοίωση αυτών.  

Χρήση στην κοσμητική: Αιθέριο έλαιο από τα σπέρματα χρησιμοποιείται ως άρωμα σε αρωματικά σαπούνια, αρώματα και άλλα καλλυντικά.

Χρήση για την απώθηση εντόμων: Η καλλιέργεια του απωθεί τις αφίδες. Σπρέι παρασκευάζεται με το βρασμό φύλλων κορίανδρου και την προσθήκη γλυκάνισου και νερού (με αναλογία ένα, ένα, δύο αντίστοιχα), το οποίο είναι πολύ αποτελεσματικό κατά των τετράνυχων, κόκκινων αραχνών, ακάρεων και αφίδων.

Χρήση ως εναλλακτικό καύσιμο: Το έλαιο των σπερμάτων του κορίανδρου περιέχει μεθυλεστέρες που παρασκευάζονται και χρησιμοποιούνται ως εναλλακτικό καύσιμο βιοντίζελ και περιέχουν ένα ασυνήθιστο λιπαρό οξύ, το οποίο δεν είχε αναφερθεί μέχρι σήμερα ως κύριο συστατικό σε καύσιμα βιοντίζελ.

Φυτοχημική σύσταση

Οι καρποί περιέχουν 0,2 έως 2,6% (συνήθως 0,4-1,0%) πτητικού ελαίου. Το κύριο συστατικό του ελαίου είναι η d-λιναλοόλη (κοριανδρόλη), η οποία είναι παρούσα σε ποσοστό 55 έως 74%, σε συνάρτηση με το βαθμό ωρίμανσης των καρπών, τη γεωγραφική περιοχή και άλλους παράγοντες. Άλλα συστατικά που υπάρχουν στους καρπούς  περιλαμβάνουν έως 26% λιπαρές ουσίες,  που αποτελούνται από γλυκερίδια (κυρίως από ελαϊκό, πετροσελινικό και λινολενικό οξύ), ένα μικρό ποσό μη-σαπωνοποιήσιμων συστατικών (που περιέχει β-σιτοστερόλη, δ-σιτοστερόλη, τριακοντάνιο, τριακοντανόλη, τρικονασόλη, κ.λπ.), Δ-δεκαοκτενοϊκό οξύ, πρωτεΐνες (11-17%), άμυλο περίπου 1% και 20% σάκχαρα, κουμαρίνες, γλυκοζίτες φλαβονοειδών, ταννίνες, χλωρογενικό και καφεϊκό οξύ, και άλλα.

 Τα φύλλα περιέχουν λιγότερα πτητικά έλαια σε σχέση με τους καρπούς, περίπου 5% λιπαρά, περίπου 22% πρωτεΐνες, σάκχαρα, κουμαρίνες και γλυκοζίτες φλαβονοειδών παρόμοια με εκείνα των καρπών, χλωρογενικό και καφεϊκό οξύ, βιταμίνη C, και άλλα. Το πτητικό έλαιο περιέχει μεταξύ άλλων, κυρίως δεκυλο και εννεανυλο αλδεΰδες, και  λιναλοόλη.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι αρχαίοι Έλληνες μπορεί να χρησιμοποιούσαν τον κορίανδρο ως αφροδισιακό και για την προαγωγή της απώλειας βάρους. Στην Μεσαιωνική Ευρώπη, ο κορίανδρος εθεωρείτο ότι βελτίωνε τη μνήμη και τη σεξουαλική διάθεση. Στην παραδοσιακή Ευρωπαϊκή θεραπευτική, το κορίανδρο χρησιμοποιούνταν σε συνδυασμό με σπέρματα άλλων φυτών, όπως του κάρδαμου, του μάραθου, του γλυκάνισου και του κύμινου. Σύμφωνα με την αρμόδια Γερμανική Επιτροπή (German Commission E), μπορεί να βοηθήσει τη θεραπεία γαστρεντερικών παθήσεων, όπως η δυσπεψία και η απώλεια όρεξης.

Σπέρματα: Η τοπική εφαρμογή ανακουφίζει οιδήματα και πόνους. Εξωτερικά, σκόνη πράσινου κορίανδρου ανακουφίζει από την αίσθηση καύσου και πόνου σε περιπτώσεις όπως ερυσίπελας και λεμφαδενοπάθεια. Τα σπέρματα του περιλαμβάνονταν σε θεραπείες για τον πυρετό, τη διάρροια, τον εμετό, τη δυσπεψία στο στομάχι καθώς και την ανακούφιση από στομαχικά αέρια. Το πτητικό έλαιο προκαλεί τη διάλυση των στομαχικών αερίων. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του ιλίγγου, την αποφυγή λιποθυμίας και καταπολεμά την απώλεια μνήμης. Τα σπέρματα κορίανδρου έχουν χρησιμοποιηθεί σε ορισμένα μέρη του κόσμου, όπως το Ιράν για τη θεραπεία της αϋπνίας και του άγχους λόγω των ηρεμιστικών δράσεών του.

Φύλλα: Τα φύλλα είναι αρωματικά, διεγερτικά. Ο πολτός τους, ο οποίος παρασκευάζεται από τη σύνθλιψη των πράσινων φύλλων παρουσία αλευριού από κριθάρι, είναι πλούσιος σε βιταμίνη Α, Δίνεται κατά της δακρύρροιας, και λειτουργεί ως ήπιο καθαρτικό. Είναι χρήσιμος στην αντιμετώπιση δερματικών παθήσεων με από του στόματος χορήγηση αλλά και τοπική εφαρμογή -εφαρμόζεται πάνω σε οιδήματα και φλεγμονώδη εξανθήματα αλλά στην περίπτωση της τραχηλικής αδενίτιδας (διόγκωση και πόνος των λεμφαδένων του τράχηλου). Χορηγείται σε εντερικές ενοχλήσεις, αίσθημα καύσου, δίψα και ναυτία. Το  εκχύλισμά τους έχει αντιμικροβιακή δράση και εφαρμόζεται σε έλκη- πληγές και πληγές από αφροδίσια νοσήματα. Είναι, επίσης, χρήσιμο σε παθήσεις που αφορούν το σπλήνα, και για την διάλυση στομαχικών αερίων.

Ρίζες: Οι ρίζες κορίανδρου έχουν μια βαθύτερη, πιο έντονη γεύση σε σχέση με τα φύλλα. Έχουν χρησιμοποιηθεί σε διάφορες ασιατικές κουζίνες.  Συνήθως χρησιμοποιούνται στην ταϋλανδέζικη κουζίνα, κυρίως σε σούπες και μείγματα κάρυ.

Βλαστοί: Οι λεπτοί, στρόγγυλοι βλαστοί του κορίανδρου μπορεί να περιπλέκονται και να διακλαδίζονται. Τεμαχισμένοι χρησιμοποιούνται σε σούπες και μαγειρευτά.

Χυμός κορίανδρου: Εξαιρετικά επωφελής σε περίπτωση ανεπάρκειας βιταμίνης Α, Β, Β2, C και σιδήρου. Ένα έως δύο κουταλάκια του γλυκού από χυμό κορίανδρου, προστιθέμενα σε βουτυρόγαλα είναι απίστευτα ευεργετικά στη θεραπεία πεπτικών διαταραχών όπως η δυσπεψία, ναυτία, δυσεντερία, ηπατίτιδα και ελκώδης κολίτιδα. Επίσης, πολύ ευεργετικός είναι στην αντιμετώπιση του τυφοειδούς πυρετού.

Καλλιεργείται το φυτό σε τοπικές καλλιέργειες και σε τι βαθμό

Λεπτομέρειες καλλιέργειας: Προτιμά θερμό, ξηρό, και ελαφρύ χώμα.. Φυτά που καλλιεργούνται κυρίως για τα σπέρματα τους  ευδοκιμούν στη μερική σκιά. Όμως, όταν καλλιεργούνται για τα σπέρματα ή το αιθέριο έλαιο πρέπει να βρίσκονται σε θέση ηλιόλουστη. Το φυτό αντιπαθεί την υγρασία ή την αφθονία αζώτου. Μια άλλη έκθεση αναφέρει ότι το κορίανδρο αναπτύσσεται καλύτερα όταν μία ψυχρή και υγρή άνοιξη ακολουθείται από ένα ζεστό και ξηρό καλοκαίρι. Το κορίανδρο τείνει να βιάζεται στην σπορά των σπερμάτων του, εάν το φυτό είναι πολύ ξηρό στο στάδιο των σποροφύτων. Ευδοκιμεί σε pH από 4.9 έως 8.3. Αναπτύσσεται επιτυχώς  σε  συνδυασμό με γλυκάνισο, βελτιώνοντας το ποσοστό βλάστησης, όταν τα δύο είδη σπέρνονται μαζί. Ανεπιτυχής ανάπτυξη προκύπτει όταν συνδυάζεται με  μάραθο, καθώς οδηγεί στη μείωση της απόδοσης των σπερμάτων του μάραθου. Αναπτύσσεται ιδιαίτερα επιτυχώς  σε συνδυασμό με άνηθο και βασιλικό.

Πολλαπλασιασμός: Η σπορά των σπερμάτων επί τόπου πραγματοποιείται τον Απρίλιο. Τα σπέρματα βλαστάνουν αργά σε κλίμακα κήπου. Μπορούν επίσης να σπαρθούν «σε κρύο πλαίσιο» το Μάρτιο. Τοποθετούνται μερικά σπέρματα σε κάθε δοχείο και στη συνέχεια, όταν μεγαλώσουν αρκετά μεταφυτεύονται το Μάιο. Τα σπέρματα μπορούν επίσης να σπαρθούν επί τόπου το φθινόπωρο. Τα φυτά που σπέρνονται το φθινόπωρο έχουν μεγαλύτερη ανάπτυξη και παράγουν περισσότερα σπέρματα.

Κίνδυνοι

Το κορίανδρο είναι ασφαλές σε ποσότητες τροφίμων, και είναι ασφαλές για τους περισσότερους ανθρώπους, όταν λαμβάνεται από το στόμα σε κατάλληλες φαρμακευτικές ποσότητες. Μπορεί όμως να προκαλέσει κάποιες παρενέργειες, συμπεριλαμβανομένων αλλεργικών αντιδράσεων και αυξημένη ευαισθησία στον ήλιο. Πρέπει να αποφεύγεται σε περιπτώσεις εγκυμοσύνης και θηλασμού. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται εντατικά καθαρό εκχύλισμα αιθέριου ελαίου.

Bibliography